هنر گوهر تراشی

1397-08-23
هنر گوهر تراشی

هنر گوهرتراشی، هنر تبدیل سنگ‌ های معدنی، به سنگ ‌های قیمتی ودر نهایت  زیورآلاتی زیبا است. هنری که امروزه علاوه بر این که سود زیادی به همراه دارد، به دلیل داشتن جذابیت خاص، علاقه‌ مندان زیادی را به خود جذب کرده است. به عبارتی می توان گفت سنگ ها روح یک زیور، از جنس فلز ( نقره، طلاو...) می باشند و به آن جلوه و درخشش می بخشند. سنگ ها هر کدام نامی دارند و خصوصیات ویژه ای؛ باید خوب با آن ها آشنا شد تا در دنیای پر رنگ و درخشش آن ها راه پیدا کرد.

 گوهر تراشی

 گوهر تراشی

تاریخچه:

گوهرتراشی واژه ای می باشد که برای تراش و پرداخت (پولیش) سنگ ارائه شده است. این هنر گذشته ای درخشان دارد و قدمت آن به دوران انسان اولیه بازمی گردد؛ یعنی زمانی که برای ایجاد ابزار و سلاح از سنگ، هنر گوهرتراشی بکار برده می شد. با وجود آنکه گوهرتراشی در آن زمان عامل مهمی در کمک به انسان های اولیه برای شکار و زندگی بود، شواهد تاریخی نشان می دهد که سنگ ها برای ایجاد زیورآلات شخصی نیز مورد استفاده قرار می گرفتند. بدون در نظر گرفتن علت تراش و کنده کاری(کاروینگ) سنگ، این کار به عنوان بخش مهمی از زندگی روزمره و فرهنگ تلقی می شد و همچنان نیز به همین صورت باقی مانده است.

در دهه ی 1950، گوهرتراشی تبدیل به یک محبوب قدیمی در ایالات متحده شد. علاقه رو به رشدی در مردم برای تراش و پولیش سنگ های قیمتی خودشان، وجود داشت. سپس این سنگ های تراش و پولیش خورده روی قطعاتی از جواهرات آماده، سوار می شدند.امروزه نیز این هنرهمچنان مثل همیشه محبوب باقی مانده است.

 گوهر تراشی

سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی به طور کلی به دو صورت استفاده می شوند. یکی به صورت نگین در زیورآلات، و دیگری به شکل فرم های فانتزی و موارد متنوع دیگر مورد استفاده قرار می گیرد. در طبیعت سنگ های جواهر به صورت خام یا همان "راف" یافت می شوند.

 گوهر تراشی

هیچ سنگ جواهری چه قیمتی و چه نیمه قیمتی به صورت خام استفاده نمی شوند. بلکه این سنگ ها حتما باید برش خورده و تراش داده شوند تا به اندازه و شکل دلخواه درآمده، سپس پولیش شوند تا جلا و جلوه مورد نظر را پیدا کنند،و برای نصب برروی انواع زیورآلات از جمله گوشواره، گردنبند، آویز و دستبند به طور شایسته آماده گردند. از نظر عملی همیشه الگوی استخراج سنگ های جواهر از معادن سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی به شکل یک هرم است؛ به این معنی که در پایه هرم سنگ های کوچک و با کیفیت پایین هم خانواده جواهر وجود دارند. در رتبه بالاتر سنگ های با کیفیت تر(رنگ بهتر و ناخالصی کمتر) وجود دارند که برای تراش های ساده استفاده می شوند؛ و فقط در راس هرم سنگ هایی با ارزش تراش زاویه ای وجود دارند که از بین این سنگ ها نیز فقط تعداد محدودی به عنوان جواهرات مرغوب وبا ارزش بسیار بالا استفاده می شوند.

 گوهر

مراحل کار:

برای تبدیل سنگ خام به یک گوهر زیبا سه مرحله حساس و مهم وجود دارد:

 1- برش سنگ راف:

 نظر به اینکه جواهرات مرغوب از نظر تکنیکی نادر هستند؛ نوع برش، انتخاب مکان مناسب روی سنگ خام برای برش، ضخامت برش، حذف رگه ها و ناخالصی ها و ترک ها و رفع حفره ها و ناخالصی های عمده به وسیله برش بسیار مهم است. زیرا در یک سنگ جواهر خام امکان وجود ترک ها، شکاف ها، ناخالصی های بزرگ چسبیده به سنگ خام، رگه های ناخالصی درون سنگ وحفره های داخلی وجود دارد، که با یک انتخاب درست از مکانی درست میتوان تقریبا بیشتر این عوامل ناخواسته را حذف کرد. پس در سنگ های جواهر خام برش اولیه بسیار اهمیت دارد.

 گوهر تراشی

2- تراش سنگ قیمتی:

 مهارت یک جواهر تراش نکته مهم دیگری است که در صنعت جواهر تراشی اهمیت فوق العاده دارد. در صورت اشتباه و عدم دقت در تراش یک جواهر به سختی این اشتباه قابل اصلاح وجبران است، و در مواردی نیز این اشتباه برگشت پذیر نیست. لذا تبحر و مهارت جواهر تراش تاثیر بسزایی در قیمت محصول نهایی خواهد داشت.

 گوهر تراشی

3-پولیش سنگ تراش خورده:

 پولیش آخرین مرحله و در واقع حساس ترین مرحله از مراحل سه گانه می باشد که هم به لحاظ زمان بر بودن و هم به لحاظ حساسیت بسیار مهم است، در این مرحله تلاش می شود تا با انواع سمباده ها، پوست های پولیش و در نهایت پودر های مخصوص پولیش سنگ های قیمتی، جلا و درخشندگی مورد نظر را بروی سنگ های تراش خوره ایجاد نمود. در مرحله پولیش ابتدا از پوست هایی با زبری زیاد ( حدود 400) و در نهایت از پوست هایی با زبری کم (حدود 3000) استفاده می گردد، در مواردی نیز سعی می شود از پودر پولیش برای جلا و درخشندگی نهایی استفاده گردد.

 گوهر تراشی

تکنیک ها و سبک های گوهرتراشی:

تکنیک ها و سبک های مختلف بسیاری هستند که در گوهرتراشی مورد استفاده قرار می گیرند. اول مرحله آموزش گوهرتراشی تامبل کردن(Tumbling ) است.

 تامبل کردن(Tumbling):

این روش گوهرتراشی، یک روش ساده بوده و هزینه زیادی ندارد. تامبل کردن جائی است که در آن سنگ تراش نخورده و خام (راف) در یک ظرف استوانه ای گردان قرار می گیرد که در داخل ظرف ساینده هایی وجود دارند. این فرآیند با ساینده هایی که ظریف تر می شوند ادامه پیدا می کند، تا زمانی که سنگ، پولیش شده به نظر برسد.

 گوهر

تراش کابوشن (Cabbing):

از بین تمام تکنیک های گوهرتراشی، تراش کابوشن رایج ترین تکنیک است.کابوشن ها، سنگ هایی هستند که کف تختی دارند اما قسمت بالای آن ها خمیده است. این امر، نسبت به تامبلینگ، مستلزم درجه بیشتری از تلاش است و به تجهیزات بیشتری نیاز دارد.

 گوهر

پس از انتخاب سطح جذابی که برای محصول نهایی نیاز دارید، سنگ برای اولین بار تراش می خورد. سپس برای دستیابی به شکل دلخواه، به یک خرد کن و دستگاه برش سنگ، نیاز دارید.

 گوهر تراشی

 قسمت صاف بالای کابوشن شما با استفاده از اندازه های متغیر درجه زبری دیسک در چرخ الماس متصل به یک دستگاه گوهرتراشی، تولید می شود. درجه زبری دیسک الماس، سنگ شما را به آن میزان سنباده می زند و پولیش می کند تا زمانی که اثری گنبد شکل تشکیل گردد. در نهایت، سنگ ها با مقدار کمی از خمیر الماس روی نمد نرم پولیش، صیقل می خورند. این کار را باید تا زمانیکه به یک سطح صاف آیینه ای در سنگ رسید، ادامه دهید.

 تراش مهندسی(Faceting):

تراش مهندسی یا "فست" نوعی تراش زاویه دار در سنگ می باشد که جلوه و درخشش زیبایی به آن می دهد. بسیاری از علاقه مندان گوهرتراشی که در کار تراش زاویه دار هستند، معمولا این کار را به طور نیمه حرفه ای یا نیمه وقت انجام می دهند. فست کردن یک گوهر یعنی تشکیل سطوح صاف و هندسی کوچک، مثل آنچه که احتمالا روی الماس ها دیده اید.این نوع تراش،درخشش سنگ را نشان می دهد و به همین دلیل معمولا روی سنگ های شفاف صورت می گیرد.

 گوهر

تراش هنری (Carving):

پس از تراش مهندسی، تراش هنری"کاروینگ" یکی دیگر از تکنیک های تراش سنگ است که فرآیندی دشوار بوده و برای گرفتن بهترین نتیجه از این فرآیند، نیاز به مهارت زیاد، صبر و استعداد داریم. در این نوع تراش که برجسته کاری است، اغلب ابزار دندانپزشکی و الماس استفاده می شود؛ و طرح های زیبایی بر روی سنگ ایجاد می کنند، که در نوع خود هنری شبیه به پیکرتراشی در ابعادی کوچک و جواهرگونه است.

 گوهر

سوراخ کاری(Drilling)

برای ایجاد حفره و سوراخ کردن یگ گوهر و سنگ قیمتی باید

از مته های هسته الماس کوچک به همراه مقدار زیادی آب، سرعت کم و فشار پائین استفاده نمود. علامت های کوچک و یا خراش های اطراف ورودی و شکاف سوراخ ها را می توان دوباره با خمیر الماس یا سنباده لاستیکی سیلیکون، پولیش داد تا محصول نهایی مورد نظر کاملا صیقلی و صاف به دست آید.

اساسا تراش برروی سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی به دو نوع تقسیم می گردد:

تراش ساده:

 به هر نوع تراشی اطلاق می شود که در آن زاویه تراشی نشده باشد. این تراش شامل انواع تراش های منحنی، گرد ( تراش دامله)، تراش گود، تراش خط، تراش خط برجسته، تراش شکل های فانتزی و در نهایت تراش منظره وچهره روی سنگ های جواهر ومجسمه سازی وتراش حجم است.

 گوهر

تراش زاویه ای:

به تراشی اطلاق می شود که در آن تراش ها به صورت محاسبه شده و با شاخص زاویه تعیین وانجام می شود. تا کنون بیش از 150 نوع تراش زاویه ای به صورت الگو در آمده است که در دنیا مورداستفاده قرار می گیرد. در تراش زاویه ای که بیشتر روی جواهرات شفاف وگرانبها انجام می گیرد،ابتدا زوایای تراش محاسبه شده و توسط دستگاه مخصوص این کار، قطعه جواهر ثابت شده و تراش برروی دیسک افقی صورت می گیرد.

 گوهر تراشی

کاملا مشهود است که یک تراش زاویه ای زیبا ودرست در قیمت تمام شده جواهر بسیار موثر است. از آنجا که هیچ سنگ جواهری به صورت خام مورد استفاده قرار نمی گیرد و الزاما جهت استفاده در صنعت جواهر سازی می باید تراش وپولیش شود، لذا صنعت جواهر تراشی از ارزش افزوده بسیار بالایی برخورددار است؛ یعنی با خرید یک سنگ جواهر خام وتبدیل آن به چندین نگین تراش خورده ارزش چندین ده برابری به جواهرات تراش خورده افزوده می گردد.

 گوهر

مبانی و اصول گوهرتراشی:

سنگ های قیمتی فست شده، کیفیت های ذاتی یک ماده معدنی مانند: رنگ (یا فقدان آن)، وضوح، آتش (شعله وری) و درخشندگی را از خود نشان می دهند، که در غیر این صورت ممکن است از نظر پنهان بمانند. مهارت گوهرتراش در این بخش بسیار مهم است و انواع گوناگونی از تراش های مختلف ابداع شده اند تا طیف گسترده ای ازسنگ های قیمتی را در بهترین حالتشان نشان دهند. اولین تراش، کابوشن (cabochon)بود – یک گنبد صیقلی ساده_. این تراش امروزه به طور گسترده ای برای سنگ های شفاف یا مات که برای تاثیرگذاری شان، به رنگ سطح اثر متکی هستند، استفاده می شود. فیروزه(Turquoise)، اپال (opal) و سنگ ماه (moonstone) به این روش تراش می خورند.

گوهر تراشی از آن دسته هنرهایی است که روح هنرمند را در شکل و زیبایی و درخشش یک سنگ جمع می کند. با گذشت سال ها این هنر روز به روز زیباتر شده و در دسته هنرهای لوکس قرار دارد.

منابع:

  • علی مردانی، حمیدرضا. (1392). کلیات گوهرشناسی1و 2و 3. تهران: پازینه.
  • حسینی، طاهره. (1391). اصولگوهر نشانی. تهران: پارینه.
  • علیمردانی، وحید. (1393). گوهرتراشی1. تهران: انتشارات الیاس.
برچسب: گوهر تراشی

دیدگاه خود را ارسال کنید

* نام و نام خانوادگی
* ايميل: (ايميل شما منتشر نمي شود)
* متن نظر:
* عبارت امنيتي را وارد نماييد