گیوه

1397-06-18
گیوه

 گیوه یکی از قدیمی‌ترین صنایع دستی بشر است که انسان مبتکر در ادوار گذشته با بهره‌گیری از مواد اولیه فراوان و ارزان قیمت با ذوق سرشار خویش اقدام به تولید این دست ساخته کرده است. این پای افزار از ساده ترین مواد تهیه شده و با ساده‌ترین روش‌ها نیز ساخته و پرداخته می‌شود.

گیوه

 گیوه یا ملکی، پای‌افزار سنتی ما ایرانیان است که رویه آن از نخ پنبه‌ای بافته شده و با چرم به تخت چرمی، پارچه‌ای و یا لاستیکی دوخته می‌شودوهمه مراحل تولید این پاپوش، دستی است.

گیوه

گیوه یک پای افزار قدیمی، راحت و سازگار با آب و هوای معتدل ایرانی است که البته با زحمت فراوان تهیه شده و حاصل دست رنج چندین نفر،اعم از زنان و مردانی است که هنرمندانه کوشیده و با هنر و سلیقه و البته مهارت فراوان خود کفشی را آفریدند که با داشتن خصوصیاتی چون خنک، سبک و قابل شستشو بودن در بین افرادی همچون روستاییان و کشاورزان پذیرفته شده و سال‌های متمادی از گذشته تاکنون مورد استفاده قرار گرفته است.

گیوه

ايران زمين از كهن ترين سرزمين هايي مي باشد كه قديمي ترين اقوام درآن مي زيسته اند، يكي از اين اقوام، قوم اورام است كه با تمدني تاريخي چندهزار ساله برگ زرين تاريخ تمدن بشريت بخصوص ايران است. اين قوم باستاني درمنطقه اي از كردستان به نام اورامانات زيست مي كنند .

اورامانات منطقه اي است با كوه هاي سربه فلك كشيده وصعب العبور، با درختان جنگلي وقد برافراشته، رودخانه هاي فصلي ودائمي دردل كوه ها، که هربيننده ای را مدهوش ومجذوب مي كند. اين طبيعت، زندگي مردمان اين ديار را همواره آميزه اي از هنر وخلاقيت كرده است كه غالب اين هنرها به شكل صنعت وپيشه دستي مانند آهنگري، صنايع چوب، گيوه بافي (كلاش) و پارچه بافي (شال) نمايان شده. هركدام ازاین هنرها از قدمت چندهزار ساله برخوردارند؛ گرچه در طول تاريخ اين مناطق دست خوش كشمكش ها شده است، اما هنوز ريشه هاي اين هنرها در بين مردمان اين ديار خشك نشده و از رونق خاصي برخوردار است. گيوه بافي از هنرهايي است با قدمتي 15000 ساله که آثار باقي مانده از گيوه هاي پيرشهريار، درشهر باستاني اورامان بر قدمت آن دلالت مي كند. كلاش پاي افزاري است از دو قسمت عمده ه تشكيل شده است :یکی رویه و دیگری کفه گیوه.

گیوه

انواع گیوه:

در استان کرمانشاه بافت پنج نوع گیوه معمول است که شامل: گیوه زیرپارچه ای، گیوه تخت آجیده، گیوه تخت چرمی، گیوه تخت لاستیکی و گیوه رویه ابریشمی است.

 گیوه زیرپارچه ای؛ در پاوه؛ و در بخش اورامانات، گیوه کشی و تولید گیوه زیره پارچه‌ای مرسوم است، که از مراکز قدیمی و مهم تولید این نوع گیوه می‌باشد تولید می‌شود.

گیوه

کار گیوه کشی در دو مرحله کارگاهی و خانگی انجام می‌شود. اعمال کارگاهی آن درمغازه‌ها و با ابزارهای گوناگون و همیشه بدست مردان انجام می‌گیرد، که مربوط به تخت گیوه است. چرا که ساختن زیر گیوه مستلزم نیروی زیاد و مهارت کافی می‌باشد و یک کار فنی، تخصصی و سنگین است فقط توسط مردان انجام می‌گیرد. عملیات خانگی بر روی رویه توسط زنان و مردان انجام می‌گیرد و ابزار آن فقط یک سوزن است. همچنین نوعی گیوه به نام "کلاش هورامی" در اورامانات کرمانشاه توسط گیوه بافان هورامان با تکه‌های پارچه به هم دوخته شده با روده دام، بافته می‌شود.

گیوه

گیوه تخت آجیده (ملکی)؛ گیوه‌ای است که کف تخت آن با نخ پرک آج خورده است و از استحکام زیادی برخوردار است در زمستان و تابستان و روی یخ و سنگ محکم به زمین می چسبد و در شرایط طبیعی منطقه و نوع فعالیت کوهستانی کارآیی دارد. زیره این تولید توسط سه کارگر زن تولید می گردد. یک نفر دور گیوه را می بافد، کارگر دوم رویه گیوه را می بافد و کارگر سوم دم گیر یا شیرازه که از قسمت تکمیلی گیوه می‌باشد را می بافد. پس از تکمیل زیره، رویه آن توسط زنان و با سوزن چیده می‌شود. این گیوه در قدیم در شهرهای تویسرکان و نهاوند که جز استان کرمانشاه بودند متدوال تر بود، و مهمترین منطقه تولید این گیوه در قدیم شهر کرمانشاه بوده که این پای افزار به گیوه کرمانشاهی ملکی معروف است.

گیوه

گیوه تخت چرمی؛ این گیوه به‌تدریج جایگزین گیوه تخت آجیده شده و کف آن یک تکه از چرم گاومیش است که به اندازه پا در سایزهای مختلف بریده می‌شود و رویه آن همچون گیوه‌های دیگر سوزنی است.

گیوه تخت لاستیکی؛ از حدود نزدیک به 150 سال قبل به دلیل ارزانی و تخت محکم لاستیک، لاستیک های فرسوده ماشین که برش داده می شد برای استفاده عشایر رونق پیدا کرد ولی به علت گرم بودن کف آن بافت این گیوه با این زیره کم کم از رونق افتاد و بیشترین استفاده آن در فصل زمستان و درمناطق روستایی است.

گیوه رویه ابریشمی؛ بیش از 50 سال است که در شهر کرمانشاه معمول شده و در کنار نان برنجی جزء سوغاتی‌های کرمانشاه محسوب می‌شود، رویه آن از نخ ابریشمی الوان تهیه می‌شود و درحال حاضر به علت عدم ورود نخ ابریشم از خارج از کشور و هزینه بالای تهیه آن ویسکوز، پرلون و نخ پلاستیکی جایگزین آن شده اند، این نوع گیوه به عنوان کفش خانگی و بیشتر زنانه است. نقش های معروف آن ترمه، برگ بیدی، زربافت، توت فرنگی، پرچمی، نوری، پروانه و کوزه‌ای می‌باشد، رویه آن توسط قلاب بر روی کفه بافته می‌شود.

گیوه

گیوه را باید یكی از جالبترین و ارزنده ترین صنایع دستی روستایی ایران دانست. این پای پوش قدیمی كه روزگاری، بخصوص در فصل تابستان مورد استفاده فراوان قرار می‌گرفت در سال های اخیر به سبب رواج كفش ماشینی و جایگزین شدن آن بجای پای افزارهای قدیمی در اكثر مناطق ایران رونق و اعتبار دیرین را از دست داده و صنعتگران شاغل نیز به علت كمی درآمد و كاهش تقاضا در این رشته به مشاغل دیگر روی آورده اند؛ ولی زیبائی؛ تنوع و طرح های متعدد گیوه آن چنان است كه هنوز هم دارای متقاضیان فراوانی بوده و از استقبال قابل توجهی در فصول بهار و تابستان برخوردار می‌باشد. گیوه كشی یكی از صنایع دستی رایج و بومی استان کرمانشاه است و به ویژه در بخش اورامانات از جمله صنایع دستی اصلی می‌باشد.

گیوه

منابع:

  • ربیعی، ارژنگ (1390). هنر فارس در گذر زمان. شیراز: نوید شیراز.
  • یاوری، حسین (1383). آشنایی با هنرهای سنتی. تهران: صبای سحر.

 

 

 

 

 

برچسب: گیوه

دیدگاه خود را ارسال کنید

* نام و نام خانوادگی
* ايميل: (ايميل شما منتشر نمي شود)
* متن نظر:
* عبارت امنيتي را وارد نماييد