هنری به نام چوقا بافی

1395-07-29
هنری به نام چوقا بافی

چوقا يا چوغا كه به عباي دهقاني و عشايري نيز معروف مي‌باشد، در واقع كت بلند و بي‌آستيني است كه مردان عشاير و روستايي به خصوص در استان‌هاي خوزستان، چهارمحال و بختياري، گيلان و اصفهان به صورت عبا روي لباس‌هاي ديگر خود مي‌پوشند و طرح آن برگرفته از معبد چغازنبیل بزرگترین معبد عیلامیان می باشد.(تصویر1)

یک نمونه چوقا

تصویر1- یک نمونه چوقا

چوقا معمولاً داراي دو رنگ سياه و سفيد (يا سرمه‌يي و سفيد) است كه به صورت قواره‌اي به عرض 70 سانتيمتر و طول حداكثر حدود 350 سانتيمتر بافته مي‌شود و به دو تكه بريده شده و از به هم دوختن قطعات بريده شده، چوقا حاصل مي‌گردد. طرح نيمه‌ بالايي چوقا از نوارهاي متعدد پهن، سرمه‌اي يا سياه ولي طرح نيمه‌ پاييني فقط از چند خط تشكيل مي‌شود.

در مورد استفاده از این نقوش گفته می شود كه خط های سفید نماد سپنتا مینو ( فرشته نیك ) از پایین به بالا می آیند و خطوط سیاه نماد انگره مینو ( اهریمن ) از بالا به پایین می آیند و بیانگر پیروزی های نهایی خوبی ها بر بدی هاست. (تصویر2)

افت اصلی چوقا

تصویر2- بافت اصلی چوقا

مواد اوليه‌ چوقا را نخ پشمي و نخ پنبه‌اي تشكيل مي‌دهد. ضمن آنكه بايد گفت چوقا مي‌تواند تماماً از نخ پشمي يا تماماً از نخ پنبه‌اي و نيز با استفاده از نخ پنبه‌اي به عنوان تار و نخ پشمي به عنوان پود، توليد شود كه نوع تار و پود پنبه‌اي آن معمولاً مخصوص فصل تابستان است و در فصول ديگر سال كاربرد چنداني ندارد. برای بافت چوقا از دار خوابیده استفاده می‌کنند و تکنیک بافت آن نیز مانند تکنیک گلیم بافی است با این تفاوت که خیلی ریز بافت تر است و تار و پود نازک دارد. (تصویر3)

بانوی عشایر در حال بافت چوقا

تصویر3- بانوی عشایر در حال بافت چوقا

مدت زمان متوسط برای بافت چوقا حدود 20روز است ، پس از بافت چوقا آن قسمت را که بافت ساده دارد برای پایین تنه و قسمتی را که دارای نقش پله ای مشکی است برای بالا تنه به کار برده وآن را می دوزند.

چوقا در کلیه فصول سال مورد استفاده قرار می‌گیرد. هنگامی که هوا سرد باشد چوقا را با بستن شالی در کمر به دور آن به بدن محکم می‌بندند تا باد وسرما در آن نفوذ نکند. بافت چوقا به علت متراکم بودن وپشمی بودن آن تا حدودی مانع نفوذ باران می‌شود. هنگام گرما ویا در حال کوه پیمایی دامن چوقا را از پایین تا کرده به کمر یا شانه حائل می‌کنند تا دامن آن دست وپای فرد رانگیرد.

برای بافت یک چوقای متوسط حدود یک کیلو گرم نخ پنبه‌ای (پود) ویک کیلو خامه پشمی بکار می‌رود. ارزش ومرغوبیت چوقا بسته به منزلت اجتماعی افراد ایل متفاوت است. بهترین نوع چوقا نوعی است که در طایفه بهداروند در تش کیارسی بافته شدن و به چوقا «کیارسی» معروف است. بعد از آن چوقای«موری» که در طایفه موری بافته می‌شود شهرت دارد.

چوقا به عنوان يکي از صنايع دستي عشايري استان چهارمحال و بختياري در شوراي ثبت ميراث فرهنگي کشور مورد تائيد قرار گرفت و به ثبت ملي رسيده است.

منابع و مآخذ:

1- سید صدر، سید ابوالقاسم. (1390)، دایره المعارف هنرهای صنایع دستی و حرف مربوط به آن. چاپ سوم، تهران:انتشارات سیمای دانش.

2- یاوری، حسین،( 1386)، آشنایی با هنرهای سنتی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات صبای سحر.


 

برچسب: چوقا بافی

دیدگاه خود را ارسال کنید

* نام و نام خانوادگی
* ايميل: (ايميل شما منتشر نمي شود)
* متن نظر:
* عبارت امنيتي را وارد نماييد